نگرشی بر روند و فرآیندهای ثبت آفتکش ها در ایران

نادر آزادبخت
كارشناس ارشد تحقيقات گياهپزشكي

مركز تحقيقات آموزش و ترويج كشاورزي و منابع طبيعي استان لرستان

هدف از ثبت آفت کش ها ضمن اعمال نظارت و کنترل بر سموم مصرفی کشور، اطمینان یافتن از این امر است که وقتی یک سم و آفت کش بر اساس مشخصات و شیوه نامه ای که ثبت شده مصرف شود، ایمنی و کارایی لازم را خواهد داشت. به منظور ارزیابی ایمنی و کارایی آفت کش ها قبل از عرضه آن ها به بازار، تحقیقات وسیع آزمایشگاهی و صحرایی در زمینه خواص فیزیکی و شیمیایی، سم شناسی، اثرات بیولوژیک، مطالعات محیط زیستی و غیره انجام می گیرد و نتایج این مطالعات در ثبت سموم مدنظر قرار می گیرد. نتایج برخی مطالعات تعمیم پذیر است و در نقاط مختلف جهان می تواند دارای اعتبار باشد و مورد بهره برداری قرار گیرد. درصورتی که نتایج برخی تحقیقات دیگر تابع شرایط محیطی آب وهوایی و جغرافیایی است و در هر کشور و منطقه ای باید ارزیابی خاص صورت گیرد. معمولاً همراه با تقاضای ثبت یک ترکیب اطلاعات لازم از جمله مشخصات فیزیکی، شیمیایی، نوع فرمولاسیون، ریز و درصد مواد متشکله، مطالعات انجام گرفته در خصوص سم شناسی آن مشتمل بر مطالعات مربوط به تعیین سمیت حاد گوارشی، پوستی، تنفسی بر روی حیوانات آزمایشگاهی و ایجاد حساسیت و خارش در پوست و چشم است و مطالعات بلندمدت که طی آن اثرات مربوط به ایجاد موتاسیون، سرطان زایی، عقیم کنندگی و اثر بر روی زادآوری و غیره بررسی می گردد. در کلیه این مطالعات هدف ضمن بررسی اثرات سوء ترکیب، تعیین دُزی از سم یا متابولیت های آن است که با ورود به بدن هیچگونه علائم واثرات سوء غیر معمول مشاهده نگردد و اصطلاحاً آن را NOAELمی نامند.